مەریوان حەمە عەلی

دەستپێک: مێژوویەک لە کۆڵەکەی دامەزراوەیی

پڕۆسەی حوکمرانی لە هەرێمی کوردستان، چەمکێکی لەپڕ و دابڕاو نییە لە ڕابردوو، بەڵکو زنجیرەیەکی بەردەوامی مێژوویی و خەباتێکی فرەڕەهەندە. لێرەوە، کاتێک لە یادی دامەزراندنی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەڕوانین، ناتوانین ڕۆڵ و پێگەی کابینەکانی پێشتر فەرامۆش بکەین. هەر لە کابینەی یەکەمەوە کە بەردی بناغەی شەرعیەتی دەستووری و یاسایی ئەم قەوارەیەی دانا، تا دەگاتە کابینەکانی دواتر کە قۆناغی ئاوەدانکردنەوە، گەشەی ئابووری، و ناساندنی هەرێمیان بە جیهانی دەرەوە بەڕێکرد، هەموویان پێکەوە تەلاری ئەمڕۆی هەرێمیان بونیاد ناوە. کابینەی نۆیەم لە ڕاستیدا لەسەر ئەو کۆڵەکە مێژووییانە دەستی بەکار کرد کە پێشتر بە خوێن و خەبات و ماندووبوونی نەوەکانی ڕابردوو چەسپێنرابوون.

کابینەی نۆیەم: کارنامەیەک لە نێوان چاکسازی و ئاڵۆزییەکاندا

کابینەی نۆیەم بە دروشم و کارنامەیەکی چاکسازیخوازیی ڕوونەوە دەستبەکاربوو، کە ئامانجی سەرەکی پشتبەستن بوو بە داهاتی ناوخۆیی، ڕێکخستنەوەی کارگێڕی، و بەدیجیتاڵکردنی خزمەتگوزارییەکان (حکوومەتی ئەلیکترۆنی). لەم ڕوانگەیەوە، هەنگاوی گرنگ نران لە بەهێزکردنی شەفافیەت، کۆنترۆڵکردنی خەرجییەکان، و هەوڵدان بۆ هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات لە کەرتی کشتوکاڵ و پیشەسازیدا، نەک تەنها پشتبەستن بە نەوت.

ئاڵێنگارییە گەورەکان: تاقیکردنەوەی مانەوە و خۆڕاگری

هیچ کابینەیەک لە مێژووی هەرێمدا بەقەد کابینەی نۆیەم ڕووبەڕووی کۆسپ و قەیرانی هاوڕێک و دەرەکی نەبووەتەوە. ئەم قۆناغە بە زنجیرەیەک تاقیکردنەوەی تونددا تێپەڕی کە گرنگترینیان بریتی بوون لە:

قەیرانی تەندروستی جیهانی (COVID-19):   کە شۆکێکی گەورەی ئابووری و کۆمەڵایەتی بەدوای خۆیدا هێنا.

بڕینی بەشە بودجەی هەرێم و دۆسیەی نەوت: بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی و ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم، کە شادەماری دارایی هەرێمی پەکخست.

گۆڕانکاری و گرژییە جیۆپۆلەتیکییەکان: ناوچەکە بە گشتی و عێراق بە تایبەتی لە ناو جەرگەی ململانێ هەرێمییەکاندا بوون، کە ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی لەسەر سەقامگیریی ئەمنی و سیاسیی هەرێم هەبوو.

بەردەوامی و ڕوانین بۆ ئایندە:

سەرەڕای هەموو ئەو ئاستەنگە هەمەلایەنانە و ئەو فشارە دارایی و سیاسییە قورسانەی کە لە ناوخۆ و دەرەوە ئاڕاستەی قەوارەی هەرێم دەکران، کابینەی نۆیەم توانی بەردەوامی بە کارەکانی بدات و ڕێگری بکات لە داڕمانی دامەزراوەکان. پاراستنی قەوارەی دەستووریی هەرێمی کوردستان لە ناو هاوکێشە ئاڵۆزەکانی بەغدا و ناوچەکەدا، بەشێک بوو لە ستراتیژیەتی مانەوە کە لەم قۆناغەدا پەیڕەو کرا.

دەرەنجام:

یادی کابینەی نۆیەم، تەنها وێستگەیەک نییە بۆ هەڵسەنگاندنی دەستکەوتەکان، بەڵکو دەرفەتێکە بۆ تێگەیشتن لەوەی کە حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستاندا پرۆسەیەکی بەردەوام و کۆبۆوەی (Cumulative)  هەوڵەکانی ڕابردووە. ئاستەنگەکان گەورە بوون، بەڵام ئیرادەی مانەوە و پەرەپێدانی دامەزراوەکان نیشانیدا کە هەرێمی کوردستان، سەرەڕای هەموو تێبینی و کێشە ناوخۆیی و دەرەکییەکان، وەک قەوارەیەکی یاسایی و سیاسیی چەسپاو لە ناوچەکەدا بەرەو قۆناغی نوێ هەنگاو دەنێت.