شێخ ستار عەواڵانی
لە مێژووی گەلاندا، هەندێک کەسایەتی لە چوارچێوەی سنوورە زەمەنییەکان دەردەچن و دەبنە سیمبولێکی نەمری نەتەوەیی. باوکی روحی نەتەوەیی مەلا مستەفا بارزانی، تەنیا ڕابەری شۆڕشێکی چەکداری نەبوو، بەڵکو ئەو داینەمۆیە بوو کە توانی تاکی کورد لە بازنەی بێئومێدی و پەرتەوازەیی دەربهێنێت و بەرەو ئاسۆی ناسنامەیەکی نەتەوەیی و سیاسیی یەکگرتوو ئاراستەی بکات.
وەرچەرخان لە خەباتی کوردیدا
پێش دەرکەوتنی بارزانی نەمر، جووڵانەوەکانی کورد زۆرجار کاتی، و ناوچەیی بوون، کە بە ئاسانی لەلایەن دەسەڵاتە داگیرکەرەکانەوە سەرکوت دەکران. بارزانی نەمر توانی ئەم هاوکێشەیە بگۆڕێت، ئەو خەباتی کوردی لە شێوەی ڕاپەڕینە کاتییەکانەوە گۆڕی بۆ خەباتی دامەزراوەیی و سیاسی. دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦دا، نەخشەڕێگەیەکی نوێ بوو بۆ ئەوەی کورد وەک نەتەوەیەکی خاوەن ماف و خاوەن بەرنامەی سیاسیی مۆدێرن لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا دەربکەوێت.
شکاندنی تەڵسمی مەحاڵ
یەکێک لە قووڵترین و پڕماناترین وێستگەکانی ژیانی بارزانی نەمر ، ڕێپێوانە درێژەکەی بوو بەرەو یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٤٧دا. دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد، بارزانی و ٥٠٠ پێشمەرگەکەی، بە بڕینی سەدان کیلۆمەتر و شەڕکردن لەگەڵ سوپای سێ وڵات، سەلماندیان کە ئیرادەی کورد لە جوگرافیا و گەمارۆکان بەهێزترە. ئەم وێستگەیە تەنیا وەک قارەمانییەتییەکی سەربازی نەبوو، بەڵکو وەک پەیامێکی سیاسی بۆ جیهان مایەوە کە "دۆزی کورد نامرێت".
شۆڕشی مەزنی ئەیلوول و پێکەوەژیانی نەتەوەیی
شۆڕشی ئەیلوول بە ڕابەرایەتی بارزانی نەمر، لوتکەی یەکگرتوویی گەلی کوردستان بوو. لەژێر سێبەری فەرماندەیی ئەودا، جیاوازییە ئایینی، مەزهەبی و چینایەتییەکان ڕەوینەوە. بارزانی توانی چەترێکی نیشتمانی دروست بکات کە تێیدا تەواویی پێکهاتەکان خۆیان بە خاوەنی شۆڕش بزانن. ئەمە بنەمای ئەو فەلسەفەیە بوو کە ئەمڕۆ هەرێمی کوردستانی پێ دەناسرێتەوە، فەلسەفەی لێبوردەیی و پێکەوەژیانی ئاشتییانە.
دەستکەوتی سیاسی و یاسایی (ڕێککەوتننامەی ١١ی ئازار)
بارزانی نەمر سیاسییەکی واقیعبین و دیپلۆماتکارێکی لێهاتوو بوو. ئەو توانی لە ڕێگەی شۆڕشی ئەیلوولەوە، حکوومەتی ناوەندیی عێراق ناچار بکات کە بۆ یەکەمجار لە مێژوودا دان بە مافی ئۆتۆنۆمی و ناسنامەی نەتەوەیی کورد لە ساڵی ١٩٧٠دا بنێت. ئەم ڕێککەوتننامەیە بوو بە بناغەی هەموو ئەو دەستکەوتە دەستووری و سیاسییانەی کە کورد لە دوای ساڵی ١٩٩١ و ٢٠٠٣ بەدەستی هێنان.
کۆچی دوایی و نەمریی ڕێبازی بارزانی
لە ١ی ئازاری ١٩٧٩دا، بارزانی نەمر دوای تەمەنێک لە ماندووبوون و خەبات کۆچی دوایی کرد، بەڵام ئەم کۆچە سەرەتایەکی نوێ بوو بۆ نەمریی ڕێبازەکەی. کاتێک تەرمەکەی لە شنۆوە هێنرایەوە بۆ بارزان، نەک تەنیا کورد، بەڵکو هەموو ئازادیخوازانی جیهان هەستیان بە گەورەیی ئەو لەدەست دانە گەورەیە کرد. بارزانی فێری کردین کە ڕابەر تەنیا ئەو کەسە نییە کە لە کاتی سەرکەوتندا لەپێشەوە بێت، بەڵکو ئەو کەسەیە کە لە کاتی نسکۆ و تەنگانەدا شکۆی نەتەوەکەی دەپارێزێت.
ئەمڕۆ کە یادی وەفاتی ئەم سەرکردە مەزنە دەکرێتەوە، پێویستە وەک دەرفەتێک بۆ قووڵبوونەوە لە فەلسەفەی "خۆنەچەماندن" و "یەکڕیزی" لێی بڕوانرێت. بارزانی نەمر تەنیا بەشێک نییە لە مێژووی کورد، بەڵکو ئەو بناغەیەیە کە ئێستا و داهاتووی کوردستانی لەسەر بونیاد نراوە. وەفاداری بۆ ڕێبازی ئەو، پاراستنی ئەم قەوارە سیاسی یە و دەستکەوتە نیشتمانییانەیە کە بە ڕەنج و خوێنی ئەو و هەزاران شەهیدی کوردستان بەدەست هاتوون.
هەزاران سڵاو لە گیانی پاکی باوکی ڕۆحیی نەتەوەی کورد، مەلا مستەفا بارزانی.