حسێن قائیدى 

سه‌رهلدانا گه‌لێ كورد ل سالا 1991ێ خاله‌كا دیرۆكى بوو كو ده‌مه‌كێ درێژ بوو گه‌لێ كورد ژ ده‌رد و ئێش و ژان و ئازارێن دكتاتۆریه‌تێ د نالین، ل سه‌رانسه‌رى هه‌رێما كوردستانێ ب هوور و گر ڤه‌ و ل ژێر سایا سه‌رۆك بارزانى و سه‌ركردایه‌تییا كوردستانێ مه‌زنترین خالا وه‌چه‌رخانێ د دیرۆكا ملله‌تێ كورد دا هاته‌ تۆماركرن.

بلندكرنا ئالایێن كوردستانێ وه‌ك ئالایێ شۆڕشێ زه‌نگه‌ك بوو بۆ گه‌هشتن ب مافێن خۆ یێن سیاسى و ره‌وشه‌نبیرى و ل سه‌رانسه‌رى كوردستانێ هه‌وێن مه‌زن یێن سه‌ربازى هه‌مبه‌رى وه‌حشییه‌تا سه‌دام حسێن، دكتاتۆرێ ژ ناڤچوویى هاتنه‌ كرن و ئیدى هزر د چه‌كێ گران یێ رژێما به‌عس و چه‌كێ وێ یێ كیماوى ژى دا نه‌هاته‌كرن و ئه‌و ئالا ل سه‌ر پترییا خالێن سه‌ربازگه‌هێن وان هاته‌ دانان و پێلا پێشمه‌رگه‌ى ب ناڤ گوند و باژێڕان كه‌فت و ئه‌و به‌عسى ده‌رخستن یێن زاڕۆك ژى ژ به‌ر د ره‌جفین و نه‌دوێران ناڤێ كوردستانێ بینن.

سه‌رهلدان قێژییه‌ك بوو ل دژى سته‌م و زۆركاریێ، ده‌لیڤه‌یه‌كا ب له‌ڤزه‌ت بوو بۆ خۆشى دیتن ژ وان ئێش و ئازارێن به‌عسییان ب سه‌ری ملله‌تێ كورد ئیناین و دلێ هزاره‌ها كوردان په‌قى و ئێدى ئه‌و داخوازیێن پاراستنا ئازادى و ماف و كه‌رامه‌تێ بوونه‌ دوورهێله‌ك و ل سه‌ر ئه‌ردی واقع هاتنه‌ دیتن.

ل ده‌می بۆركانێن دژوارییا سته‌م و زۆرییه‌كێ وه‌ك دویكل و باهۆزێ ب سه‌ر كوردان دا دهاتن گرانتر بوو ژ وێ تۆلڤه‌كرنێ، زێده‌بارى كو كوردان ئه‌و كلتۆر پاراست یێ پێ دژین كو وێ ژانێ بكه‌نه‌ كه‌رب، لێ ب جوانترین شێوه‌ سه‌رهلدانه‌كا ئاشتیێ كرن و وه‌لاتێ خۆ ژ پیساتییا به‌عسیان پاقژ و ئازاد كرن.

سه‌رهلدان ژ دلێ كوردستانییان ده‌ركه‌فت و باژێڕ بوونه‌ مه‌یدانێن شه‌ڕى و غاردان و ره‌ڤینا به‌عسییان ژى بوو خه‌ون و هیڤیێن چ جاران نه‌نڤستین د سینگێ گه‌لێ كورد دا بوونه‌ په‌ناگه‌هـ و به‌ڕه‌ڤانیكرن و كرنه‌ خاله‌كا وه‌رچه‌رخانێ، وه‌ك جه‌نابێ سه‌رۆك مه‌سعوود بارزانى ژى كه‌رمكرى سه‌رهلدانێ ئه‌و راستى سه‌لماند داگیركارى چه‌ند یا بهێز بیت هه‌ر دێ ب دوماهى هێت و گه‌لێ كورد پشتى چه‌ندین ده‌رده‌سه‌رییان هه‌ر ئه‌و كر.

ئه‌و دیمه‌ن ده‌رئه‌نجامێ هه‌ودانێن بێ ده‌نگیێ بوون كو ده‌ستپێكا دوماهییا رژێمه‌كا مرۆڤكوژ بوو، زێده‌بارى وه‌حشیه‌تێ لێ گه‌لێ كورد رژد بوو به‌ر ب پێش بچیت و خه‌ونێن خۆ بكه‌ته‌ راستى.

سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ رێزدار نێچیرڤان بارزانى ژى دبێژیت و فیدرالى و ده‌ستكه‌فتێن ده‌ستوورى به‌رهه‌مێ سه‌رهه‌لدانێ نه،  له‌و كوردستانییان سه‌رهلدان كره‌ شه‌ڕێ كه‌رامه‌تێ ل دژى كۆمكوژییان و كوردستان ژى كره‌ ئه‌ردێ به‌رگریێ و بێ ده‌نگى و هه‌ڤڕكى ل گه‌ل ئازادیێ وه‌ك رۆندكێن خوینێ د هاتنه‌ خوار و دبوونه‌ گوله‌یه‌كا پێشمه‌رگه‌یه‌كى، ئێدى كوردان رێكا ژانان ب یا هیڤییان گوهارت و باهۆزا مه‌زن ب دوماهى ئینا قیژییا خۆ ژ ناخێ خۆ ده‌رخست.