د.محمد خدر مولود
ماوەیەکە یارییەکان لە ناوچەی ئێمە و هەرێمی گڕگرتووی رۆژهەڵاتی ناوینەوە تا سنوری چین دەستی پێ کردووە، کارتە سیاسییەکانی یارییەکە لەدوای هاتنی جۆ بایدن سەرۆکی تازەی ئەمریکا، لەوانەیە بەدڵ وخواستی کەسان و گڕوپ گەلێک نەبێ.
لە ئەفغان دوای بیست ساڵ و زیاتریش ئەمریکییەکان دەکشێنەوە، لەگەڵ کشانەوەیاندا گرفت و قەیران گەلێک بۆ خودی ئەفغان و روس و ئێران و تورکەکان و ئازەرو ئەرمینا و تەواوی ناوچەکە جێدێڵن.
بۆیە گەر تورک و فارس و ڕووس دواتر چینییەکان گەر لەم پرۆسە سەیرە چاوەڕوانەکراوەیەدا نیگەران بن، ناحەق نین.
لەم پرۆسەیە تازەی بایدندا، ئێران و ڕووسەکان زیاتر لەوانی تر گێچ کەوتۆتە کەوڵیان و حەجمانیان لێ بڕاوە، ترس لە نادیاری خەوی لێ زڕاندوون.
لەکاتێکدا ئێرانییەکان، مەبەست لێی خەڵکە ڕەش و رووتەکە کە زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی ئەو وڵاتەن، بە هاتنی سەرۆک کۆماری تازەیان بە گومانەوە دەڕواننە ئایندە و لە سەرەوەی تورکیایش، نزیکبوونەوەی کەشتیە زەبەڵاحە سەربازییەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانانی ناتۆ لە دەریاری ڕەشی کەنارەکانی دوورگەی کریمای ئوکرانیای داگیرکراو لەلایەن رووسەکانەوە بۆ ڕووسیا ئاماژە و هێمای تر دەگەینێ، لەکاتێکدا ئەو گوتە راشکاوەی سێرگی لافرۆڤی پیاوە پۆڵاین و وەزیری دەرەوەی ڕووسەکان بۆ هەولێر سەنەدێکی ترە، کە دەڵێ :
بە کوردەکانی سووریامان گوتووە، هەرێمی کوردستان و هەولێر پرسی ئێوەی پێ چارەسەردەکرێ، بەو گوتەیە لافرۆڤ نەک هەر بەڕەکەی لەبن پێی پەکەکە دەرهێنا، بەڵکو ئاماژەی بە ئەنقەرەی ئەردۆگانیش دا کە بێ هەولێر پرسی کورد لە سوریا چارەسەری ئاسان نییە.
لەم کەین و بەینەدا، هەروا لەم بگرەو بەردە سیاسییەدا هەولێر و کوردستان وێڕای گەمارۆدراو بە قەیرانی مووچە و بوودجە و بژێوی ژیانی خەڵکە تێکۆشەرەکەی، پێ لە تەختی چروکی شەڕی براکان نانێ و پێڕەوی سیاسەتی حەکیمانەی سەرۆک و رابەری مەسعود بارزانی دەکات.
پێڕەوی ئەو دوو گوتە مێژووییە نەخشێنراوە مەزنە دەکات کە ڕاشکاوانە بەڕووی کۆمەڵگای کوردستانی و جیهانی رایگەیاندوە: "بۆیە سەرۆکی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستانم قبووڵ کرد تا شەڕی براکوژی حەڕام بکەم". "ساڵێک گفتوگۆباشترە، لە ساتێک شەڕ".
ئەم دوو گوتە مێژووییە، لە دوو ئان و ساتی گرنگ دا گوتراون، ماناو ئاماژەیان بۆ مێژوو لە هزر و بیری ئێمە و هاوپەیمانانی نیودەوڵەتی و وڵاتانی دەر و درواسێش نەخشێنراوە و لەوساوە بۆ رۆژی ئەمرۆمان لە سەردەمی ئێستای سەرۆکایەتی نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان و مەسروور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستادا بەرنامەی کارن، نەخشە رێگای ئایندەن.
ئەم سیاسەتە، تێگەیشتنە لە میتۆد و بیردۆزی هەڵگیڕساندن و نانەوەی (ئاژاوە و ئاشووب و وێرانەیی و شەڕ و نەبوون بە ئامرازی شەڕ لە جیاتی ئەم و ئەو)، یا بوون بە هۆکار و پەچەکردار بۆ شەڕی ناوخۆ.
بۆیە بۆ ئێستای هەولێر و حکومەتی هەرێمی کوردستان، سیاسەتی رابەر و سەرۆک بارزانی تێگەیشتن و بەرچاو ڕوونییە و خۆبواردن و خۆ لێ لادانە لە شەڕی براکان و لە شەڕی بەوەکالەت.
شەڕی بەوەکالەت و بوون بە پێخوستی شەڕی زلهێزان، چەندە لە بەغدا نزیکە، ئەوەندەش لە هەولێر نزیکتر، بەڵام هەولێر خودان خاوەن و خەمخۆری خۆیەتی، خودان نەخشەرێگا و ستراتیژبینیەتی خۆیەتی و ناچێتە ژێر باری تەلەبیات و داواکاری ئەم و ئەو.
سەیرکەن هەولێر چەندە وورد بینە، چەندە ژیرترە و چەندە ئایندەبینە، وا بەهێمنی گاڵتە بە نەخشە و پلاندارێژەرانی 16ی ئۆکتۆبەر دەکات و ئێستا لە خەڵکی تر باشتر پێدەکەنی و بزەو دەنیشێتە سەرلێوی، بزەو پێکەنین و گاڵتەکردنی بەو گەڵەکۆمەکییەکی لە16ی ئۆکتۆبەر لێیکرا، دێ.
ئێستا پێکەنینی بەو پەلەپروزێییەی کۆمپانیای نەوتی (پی،بی) بەریتانی دێ کە چەندە زوو، هێشتا هێرشی حەشد و مەشد قەپۆزیان نەشکابوو خۆی گەیاندە بیرەنەوتاوییەکانی بابەگوڕگوڕ و بای حەسەنی کەرکووک و وا ئێستایش لە بیرەنەوتاوییەکانی باشووری عێراق حەجمانی نییە و ئیدارە ناکاو بەدوای فرۆشتنی پشکەکانیەتی.
ئەوە ئاهای ڕیفڕاندۆمی سەربەخۆیی کوردستانە، ئاهوناڵە و حەسرەتی ملیۆنان ڕیفڕاندۆمیانی سەربەخۆیی ئاشتی خوازانەی کوردستانیانە بە نێوچەوان و تەوێڵتاوەن وسواوە.
تا ئەو رۆژە دێ قسەیەکی تر لەبارەی ئەو پرسەوە دەکرێ ..
هەولێر شکۆی هەمیشە پارێزراوە، بۆیە کە دەدوێ و دێتە دووان: وەک هەمیشەیی شار و ناوچەگەرێتی بواردووە بە کوردستان بوونییەوە سەرفراز و شانازە بۆ ئایندەش شکۆمەند و سەرفرازتر، ڕۆڵی دەوڵەتداری کوردستانی خۆی دەبینێت.
هەولێر 6-7-2021