محمد مراد

باتیفا چ وەك گوند و چ وەك ناحیه، جهەكێ زۆر گرنک و ستراتیجی بوویە، رووبەرەكێ بەرفرهـ و بلند، كو دبیته سێڕیان بۆ گرێدانا دەڤەرا گولیا ب دەڤەرا سندی و دوسكی و بەرواریاڤه، ناڤەندەكا گرنك بوو ژ سەردەمێ مەلیك و كت كته رژێمێن ئێك لدیف ئێك یێن   ئۆسمانیا و عێراقێ و دەولەتێن بهێز وەك بریتانیا كو لسالا 1919 باتیفا دکەڤیته لاپەرێن مێژووا بریتانی دا و دبیته ناڤەندەك بڕیارێ و بڕیار لێ بهێته دان، ب سەركێشیا (صادق برو) و ب هەڤکاریا هۆزێن بەرواری و دوسکی و سندیا، ب دورستکرنا لەشکەرەك بهێز بۆ بەرسینک گرتنا لەشکەرێ بریتانی كو ل وی دەمی ب لەشکەرەك داگیرکەر دهاتن  ناسکرن، و چەند شەڕێن دژوار دناڤبەرا لەشکەرێ هۆزێن گولی و سندی و بەرواری و دوسکیا دژی لەشکەرێ بریتانی رویدان، تایبەتی ل  دەڤەرا ( دەشتا چیێ ) بۆ شکاندنا لەشکەرێ بریتانی و ژمارەك لەشکەرێ بریتانی دگەل ئەفسەرەكێ پایه بلند هاته کوشتن. لەشکەرێ بریتانی شکەستن و هەتا گرگ سندی پاشڤەبرن، ئەڤی شەری دەنگڤەدانێت مەزن دلاپەرێن مێژوویێ دا تۆمارکرن. باتیفا و گوندێ بەهنونێ دلاپەرێن مێژووا بریتانی دا هاتن تۆمارکرن. ل سالا 1924 لدەسپێکا دامەزراندنا دەولەتا عێراقێ بڕیارا دامەزراندنا ناحیا باتیفا دەرکەفت و باتیفا دبیته ناحیەك گرنك ژ رویێ ئابووری ڤه و 74 گوندا بخۆڤه دگریت کو دبیته زەنگینترین ناحیە ب سەرچاوێت ئاڤێ ل کوردستانێ. ب هەبوونا سێ رویبارێن گرنگ ( خابیر و ریبارێ شیلانێ و ریبارێ بانکێ ) و هەبوونا پتر ژ دەهان شینوارێت گرنک وه ك ( کەلها شابانیێ و دیرگەهێن رویسێ و ناوسکێن بێگۆڤا و ئاڤهێ و بەهنونێ ) و ئەڤرۆ ژی ل سایا حکومەتا هەرێما کوردستانێ، خودانا چەند کێلگەهێن نەفتێ یە، و ژ رویێ ئێداری ڤه بەرهەڤیێن قەزایێ بۆ هاتینەکرن ب هەبوونا هەمی دائیرێن خزمەتگوزاری ژ رویێ گەشت و گوزاری ڤه و ب هەبوونا دوو پروژێن هەره مەزن یێن گەشتیاری ( پارکا زەمبیل فرۆش و سەید غەزال و هۆتێل و دەهان موتێل ) بۆ حەواندنا سەدان گەشتیارا و هەبوونا سەدان جهێن سروشتی یێن گەشتیاری ل ( گەلیێ شیلان و کەشان و ئەڤلهێ و بانک و منین و رویسێ و نزور و سیلێ و ئێکمالێ و رێوان و کورکا و نەرمک ) کو جهێ حەواندنا هزارەها گەشتیارا هەیه دەمێن خۆش لێ ببۆرینن.